Cultuur in de hoofdstad

Gouden greep uit het aanbod

in de Amsterdamse kunst-
wereld. Waar gaan we heen?

Lees verder…

Robert Malasch

Verbiedt voor het hele jaar 2019
de woorden ‘diversiteit’ en
‘inclusiviteit’ in artistieke context
Lees verder…

kop

 

Door Rob Malasch

 

“Tombe la Neige...” De zoetgevooisde stem van Adamo – wie kent de Belgische zanger nog – echoot zacht en romantisch tegen mijn raam dat uitzicht biedt op de wit gepoederde binnentuin. Eindelijk weer eens echte sneeuw. Het nieuwe jaar is nu toch werkelijk begonnen en we gaan er met zijn allen weer stevig tegenaan: het culturele veld van Amsterdam mag wel eens doortastend omgeploegd worden. Dat is in ieder geval goed voor het milieu.

We spreken af dat we dit komende jaar nergens meer de woorden ‘diversiteit’ en ‘inclusiviteit’ in artistieke context mogen gebruiken. Het zijn zo langzamerhand toch achterhaalde politieke labels waar slechts het handjevol voormalige PvdA-bobo’s nog steeds patent op schijnen te hebben. Zelfs op de drukbezochte presentatie van het vlugschrift Verkenning van de Amsterdamse Kunstraad in buurtgebouw Het Sieraad in de Baarsjes weet Felix Rottenberg als de eerste de beste demagoog zijn toehoorders nog te boeien met het padvinderachtige geleuter over “hoe geweldig het er wel niet voorstaat met Amsterdam, dankzij jullie, kunst-mogelijkmakers… Ja, jullie die de kunst in onze geweldige stad mogelijk maken”.

Dit aalgladde gevlei gaat er bij de aanwezigen in als bitterkoekjes. De kleine 200 toehoorders – voornamelijk middelbaar- en hoogbejaard wit publiek, met de eeuwige PvdA-troetelallochtoon John Leerdam als kers op de subsidietaart – laten Rottenbergs woorden gelaten over zich heen gaan. Iedereen schijnt hier enigszins belang bij te hebben. Overal worden de geheime agenda’s getrokken. Dit spel heet cultuurpolitiek. Iedereen is het weer helemaal met iedereen eens. God, wat een politiek correct geleuter, en zo dodelijk saai gebracht! Ook komt er nog een vrouwelijke hoogleraar die voor de gemeente alle onderzoeken (dat zijn er bij elkaar honderden zo niet duizenden) aan elkaar verbindt en bestudeert, tot haar nijvere arbeid zelf wordt gepromoveerd tot belangwekkend onderzoek.

Ik wil geen spelbreker spelen, maar gaat het eigenlijk wel zo goed met Amsterdam als dit gezelschap ons wil doen geloven?

Rottenberg heeft het met geen woord over het debacle van het ADM-terrein, de affaire Beatrix Ruf met het Stedelijk Museum wordt vermeden, het eigentijdse dansbeleid en het ontbreken van spannende theaterpodia. En waar blijft de experimenteerruime voor beeldende kunst – zoiets als het voormalig Bureau Amsterdam in de Rozenstraat? Wanneer wordt dat ellendige Light Festival van ook al oud- en voormalig PvdA-hotshot Lennaert Booij nou eens opgedoekt? Wat is dit Light Festival toch een visuele vuilnisbak aan slappe lichtobjecten die zelfs bij de beoordelingscommissie van iedere kunstacademie weggestuurd zouden worden! Touria Meliani (GroenLinks), de beginnende wethouder Kunst en Cultuur en nog een hele trits aan andere taken, krijgt het eerste exemplaar van de Verkenning aangeboden en is als een kind zo blij: “Ik ga alle stukken morgen opzij leggen om de Verkenning te bestuderen...” Hopelijk kan zij er enigszins wijs uit worden… de Verkenning is weer eens een volkomen overbodig advies.

Maar wie ben ik? De Verkenning staat integraal op de website van de Amsterdamse Kunstraad. Lees en huiver.

 

The Art of Conversation
‘Zijn wij nou de aan de witte wijn sippende elite van Amsterdam die Trump helemaal niet ziet zitten?’ bedenk ik me als ik zo om me heen kijk, uitgenodigd aan de lange prachtig gedekte tafel in het huis van het verzamelaarsechtpaar. Ik drink geen alcohol en zeker geen witte wijn. Maar Mark Rutte heb ik vaak genoeg met Jort Kelder samen aan de witte wijn gespot bij restaurant Toscanini. Ik ben een van de genodigden bij het Appreciation Dinner For Beatrix Ruf in een zeldzaam gigantisch pand aan de Herengracht. Grote verzamelaars, kunstenaars, vastgoedbaronnen en directeur van de Oude Kerk, de aimabele Jacqueline Grandjean. Over haar straks meer.

Het conversation piece van de avond zijn de drie fabelachtige tentoonstellingen in New York City (ja, de witte wijn sippende elite komt natuurlijk nog wel eens ergens). Allereerst is daar de show van de Engelse Sarah Lucas, Au Naturel. En deze titel slaat precies de spijker op zijn kop. Veel gigantische gipsen fallussen oftewel buitenproportionele piemels in alle rangen en standen. Provocerend en geestig tegelijk. Sommige wanden van het New Museum zijn van boven tot onder dicht geplamuurd met het eigeel van nog net geen bedorven eieren.

Het pièce de résistance is wel de tafel waarop een broodje kebab en twee spiegeleieren liggen. Ooit door Saatchi aangekocht, maar inmiddels voor zeker een miljoen pond van eigenaar gewisseld. Ook het doorgezakte matras met een strategisch geplaatste emmer en twee watermeloenen… Metaforen voor de vrouw of feminist? Eenduidig is het in ieder geval nauwelijks meer te noemen. Het zijn visuele woordgrappen uit het plat-Engels… een vrouw is niet meer dan een broodje kebab en de kut is een lege emmer.

Veel fotografische zelfportretten: met een verse zalm op de linkerschouder, en La Lucas zittend op toilet. Het zelfportret met twee gebakken spiegeleieren op haar borstpartij is even brutaal als hilarisch. Self-portrait with two fried eggs heet dit meesterwerkje toepasselijk. Op een video zien we Lucas nog even een worstje oppeuzelen. Dit complete overzicht wordt nog gelardeerd met autowrakken volgeplakt met sigarettenpeuken.

Dit is nou eindelijk weer eens een tentoonstelling met ballen. De reacties van het voor het overige deel jonge Amerikaanse publiek zijn veelzeggend. Vol ongeloof en afgrijzen wordt het aanschouwd maar er wordt bloedserieus naar gekeken en driftig gediscussieerd of deze decadente rotzooi nou wel echt kunst zou kunnen wezen.

De tentoonstelling wordt afgeslacht door de lokale kunstcritici, maar ik kan jullie uit de droom helpen. Deze overzichtstentoonstelling van Sarah Lucas is een indrukwekkend tijdsbeeld. Beatrix Ruf had Lucas graag naar het Stedelijk Museum gehaald. Nu moeten we het voorlopig doen met de 80-jarige situationiste Jacqueline de Jong wier tentoonstelling 8 februari 2019 aldaar opent.

Ook de tentoonstelling From A to B and Back Again van Andy Warhol in het Whitney Museum is verpletterend goed. Het is natuurlijk een feest van herkenning, maar door de enorme hoeveelheid werken en het eindelijk tonen van de sinistere sex and shadow paintings gecombineerd met de duistere piss paintings en andere abstracte werken, is deze tentoonstelling echt een once in a lifetime experience.

Met de werelddeals van de KLM kun je al voor 126 euro een en weer naar NYC. Maar dan moet je natuurlijk niet gaan logeren in het Hyatt Andaz of The Four Seasons want dan slaat je creditcard op tilt.

Maar het allerbeste is te zien en te bewonderen in het MoMA en het PS1 in Queens. De grootmeester Bruce Nauman met zijn overzichtstentoonstelling Disappearing Acts. Deze dubbeltentoonstelling is een regelrechte sensatie en het is absoluut de moeite waard om allebei de locaties te bezoeken. Wat een meesterlijke installaties in het MoMA en ook in PS1 zijn de video’s zoals Tortured Clown ongekende meesterwerken. Toch wel heel spijtig dat Ruf zelf al heel ver was om deze tentoonstelling naar het Stedelijk Museum te halen. Weer een gemiste kans. Nu moeten we het hier doen in het Stedelijk met Lily van der Stokker, Raquel van Haver en de jaarlijkse selectie uit de gemeenteaankopen. Waarlijk om een tikkeltje depressief van te worden.

Zoals te verwachten, was geen enkele curator van het Stedelijk, of interim-directeur of -voorzitter van de huidige raad van toezicht van het Stedelijk Museum uitgenodigd – wat het wel een aangenaam verpozen maakte. Er werd genoten van de vele glazen witte wijn en niet te vergeten de overheerlijke hapjes en andere culinaire verrassingen.

Ja, en iedereen vindt president Trump natuurlijk een regelrechte ramp.

Beatrix Ruf is allang weer in goeden doen en duidelijk opgelucht dat tussen haar en het Stedelijk Museum voor de buitenwacht de lucht geklaard is. Ze zit alweer vol schitterende plannen en er komt voor deze speciale dame ongetwijfeld weer een spannende en opwindende tijd aan. Of hetzelfde voor het Stedelijk geldt, is vooralsnog maar de vraag.

Verder geen gezever en gezeur: Amsterdam heet niet voor niets in de volksmond het Mokums Paradijs. Er is nog genoeg te zien en te genieten in de grachtengordel naast de reguliere hotspots als het Rijks, het Van Gogh en het Anne Frank Huis. Voor de komende tijd zijn dit mijn places te be:

 

1/ 

In de Koningsstraat 27 is de wereldberoemde stripwinkel Lambiek gevestigd en eigenaar Boris Kousemaker weet elke keer weer een event d’estime te bedenken om de strip als fenomeen publiekelijk in de vaart der volkeren omhoog te stuwen. Er is heel veel te zien en te lezen in deze bescheiden winkel waar ook nog regelmatig signeersessies en boekpresentaties worden gehouden. Bij mijn laatste bezoek was niemand minder dan mijn goede vriend Peter van Dongen aanwezig die de eerste exemplaren van De Vallei der Onsterfelijken uit de avonturenreeks Blake en Mortimer mocht presenteren. Met een gesigneerd en in het boek getekend portret kan mijn uniek exemplaar meteen de kluis in. Wat een aanwinst voor mijn verzameling! Dus spoed u onmiddellijk naar Lambiek want er liggen daar nog wat gesigneerde exemplaren te wachten.

 

2/
Op dit moment is in de Oude Kerk nog de installatie The Instrument of Troubled Dreams van het Engelse kunstenaarsduo Cardiff & Bures Miller te ondergaan. Ieder bezoek aan de Oude Kerk – misschien wel het oudste gebouw van de stad – is op zich al de moeite waard. Een oase van rust tussen alle drukte van het Wallengebied. Nu staat er een mellotron opgesteld waar de bezoeker zelf op kan spelen. Elk van de 72 toetsen heeft een eigen specifiek, verrassend geluidseffect speciaal gecomponeerd door het duo. Flarden van vocale muziekstukken, een overvliegende krijsende kraai en een voortrazende trein zijn onderdeel van de hoogstpersoonlijke soundtrack die je ter plekke zelf creëert. Het geluid vult de hele ruimte en de akoestiek is overweldigend. Wat een prachtervaring! Het zou mij niet verbazen als er veel toehoorders gewoon opnieuw in God zijn gaan geloven. Wat kunst al niet vermag!

Dat we deze sublieme installatie hebben kunnen ondergaan is mede te danken aan directeur Jacqueline Grandjean die werkelijk niet te beroerd is om bijvoorbeeld een kunstenaar alle ramen van de Oude Kerk rood af te laten plakken, een heuse architectonische uitkijktoren op het eeuwenoude dak heeft laten bouwen, een collectie aan oude zware winterjassen en masse heeft weten laten aanrukken voor een installatie, en de ene na de andere buitengewone tentoonstelling weet te bewerkstelligen.

Zo’n directeur moet je koesteren. Maar haar pièce de résistance komt er in mei aan… want dan wordt het beroemde Vater-Müller orgel – dat net helemaal gerestaureerd is – in de Oude Kerk ingewijd door niemand minder dan Philip Glass. De maestro zal een aantal van zijn werken speciaal aanpassen aan het orgel en het ook als inspiratie gebruiken voor een nieuw werk. Hoe krijgt Grandjean dit toch voor elkaar? Philip Glass is ook niet meer een van de jongsten maar wilde deze uitdaging niet aan zich voorbij laten gaan. Het speciale concert onder de noemer Playing The Cathedral zal op zondag 12 mei plaatsvinden. Het verdient aanbeveling om op tijd te reserveren.
 

3/
Twee vliegen in één klap: het Rijksmuseum en het Van Gogh Museum. In het jaar van Rembrandt (!) presenteert het Rijksmuseum voor het eerst in de geschiedenis een overzichtstentoonstelling van alle schilderijen, prenten en etsen van Rembrandt uit de eigen collectie. Maar hangen die niet al allemaal in het Rijks? Jan Six, eat your heart out. Als hij nou alweer een nieuwe Rembrandt ontdekt op een of andere braderie in Almere-Buiten, dan mag onze Janneman het er hopelijk niet bij gaan hangen. Jongeheer en directeur Taco Dibbits, let op uw zaak.

Ook de enerverende directeur Axel Rüger van het Van Gogh Museum heeft een onverbiddelijke blockbuster in het verschiet: David Hockney toont zijn bewondering voor de meester Van Gogh met zijn groots opgezette tentoonstelling The Joy of Nature. De onmiskenbare invloed van Vincent van Gogh op het werk van Hockney zal voor de nodige verbazing zorgen, want Hockney preekt dat we vrolijk naar de wereld moeten kijken… en Van Gogh sleepte zich vooral in zijn late periode in Arles van depressie naar depressie.



David gaat zijn best doen om op de opening van de tentoonstelling aanwezig te zijn, maar hij is van plan om een nieuwe serie schilderijen te maken in Noord-Frankrijk want daar is de komst van de lente zo ongelooflijk mooi om mee te maken. Misschien wordt het een hele late lente dit jaar of anders moet directeur Rüger maar al zijn charmes aanwenden om de oude meester naar Mokum te lokken. Bovendien is Hockney dol op Amsterdam.

David Hockney

 

Overigens is kunstenaar Julian Schnabel net klaar met zijn film At Eternity’s Gate over het leven van Van Gogh in Arles (Frankrijk) met in de hoofdrol de fantastische acteur Willem Dafoe. Wordt het nou een Van Gogh Jaar of gaat Rembrandt er toch met de buit vandoor? Het zal een nek-aan-nekrace worden… vrees ik. 


4/
Voor degenen die nog wel eens een boek lezen: het schitterende Slordig met geluk van Menno Wigman, uitgegeven door Mai Spijkers van uitgeverij Prometheus, is een gedichtenbundel die meteen verplicht door alle middelbare scholieren in ons land gelezen moet worden. Met op de omslag een prachtige foto Bertien van Manen lezen deze gedichten als een geschenk uit de hemel.

Waarschijnlijk is Menno Wigman niet alleen David Bowie maar ook Lou Reed in het hiernamaals tegen het tere lijf gelopen en hebben ze samen afgesproken dat Slordig met geluk postuum het equivalent van Black Star moet worden. Een voorbeeld uit Slordig met geluk:

Waar ik woon

Het sneeuwt. De grachten zijn, al sneeuwt het, goor.
Het afvalwater, lees je, zit vol coke.
De heupen van de stad zijn warm en vol.
Een witte Duitser geeft een pakje door.
Drugs hebben honger. Onze driften ook.

Het sterft van meisjes, mooi en slim en strak,
Die eeuwig als de Amstel naar de stad
Toe trekken, koppig is hun stroom en hard
Hun droom van weelde en een warmer bed.
Zo geurt elk uur naar seks en intellect. Het sneeuwt.

De kroegen zijn vol kansgezichten.
Drugs hebben honger. Onze lusten ook.
Wat ik niet kréég. Wat ik niet nám. De stad
waar ik de liefde heb ontleed en steeds
gedichten schreef, die stad heet Amsterdam.


5/
Dé aanwinst voor de elite van de stad is natuurlijk het nieuwe Italiaanse restaurant Domenica op de Noordermarkt. Waar nog niet zo lang geleden het fameuze Bordewijk ons soort mensen wist te verwennen, gaat momenteel het team Flavio Ghignoni Carestia en Kelly Schuurman met veel kennis en plezier het hun gasten naar de zin maken. Het is voortaan altijd zondag op de Noordermarkt.

Domenica is open voor de lunch en het diner en Kelly belooft de allerbeste witte wijn te schenken die er in ons land beschikbaar zal zijn. Flavio staat borg voor de allerbeste en authentieke Italiaanse gerechten waar zelfs chef-kok en superster Massimo Bottura van de wereldberoemde Osteria Francescana nog een puntje aan zou kunnen zuigen.

Het zou mij niets verbazen als Jort Kelder met zijn kompaan Mark Rutte hier al heerlijk gegeten hebben en genoeglijk aan de witte wijn hebben gesipt.

Tot zover dit bericht uit het culturele landschap van Mokums Paradijs.

 

Rob Malasch voor een werk van Andy Warhol

 



Felix Rottenberg

 


Sarah Lucas, 'Au Naturel'
 


 

 

'Self-portrait Sarah Lucas with two Fried Eggs'



 

Zeefdruk van Andy Warhol 
 


Bruce Nauman,'Disappearing Acts'  
 


Alle ramen van de Oude Kerk werden rood afgeplakt door de Italiaanse kunstenaar Giorgio Andreotta Calò  

 

The Instrument of Troubled Dreams van het Engelse kunstenaarsduo Cardiff & Bures Miller in de Oude Kerk
 

Rembrandt, Zelfportret
 

Vincent van Gogh, Zelfportret

Menno Wigman (1966-2018)

AmsterdamWeb - voor de kritische burger achter de consument | Contact | Informatie |